Дәрілік сақтандыруды енгізуді қолдауға дайын халық топтарын анықтаудың сандық әдіснамасын әзірлеу және Қазақстанда сақтандырудың осы түрінің қаржылық тұрақтылығын бағалау

 

Жобаның ЖТН: AP09259811

Басымдық: Әлеуметтік және гуманитарлық ғылымдар саласындағы зерттеулер

Кіші басымдық: Қоғамдық ғылымдар саласындағы іргелі, қолданбалы, пәнаралық зерттеулер: Әлеуметтік жаңғыртудың өзекті проблемалары: демография, көші-қон, адам ресурстарының сапасы, өмір сапасы және әлеуметтік теңсіздік, жұмыспен қамту және жұмыссыздық проблемалары, ғылыми ұйым, нормалау және еңбек қауіпсіздігі

Іске асыру кезеңі: 2021-2023 жж. (36 ай)

Тапсырыс беруші: «ҚР БҒМ Ғылым комитеті» ММ

Ғылыми жетекшісі: экономика ғылымдарының докторы, доцент Спанкулова Л.С.

 

  • Жобаның өзектілігі мен идеясы:

Қазіргі демографиялық ахуалда көптеген проблемалар бар. Олардың негізгісі-туудың төмендігі, халықтың қартаюы, халықтың орташа өмір сүру ұзақтығындағы үлкен алшақтық, ажырасудың жоғары деңгейі. Осы көрсеткіштердің әрқайсысы халықтың денсаулығын нашарлатады. Қазіргі уақытта елде COVID-19 пандемиясы кезінде қоғамдық денсаулықтың нашарлауы сөзсіз.

 

Қазақстандық денсаулық сақтау жүйесі халық үшін тегін медициналық көмек алуға қолжетімділікті қамтамасыз етеді. Алайда азаматтар денсаулығының төмен деңгейі және денсаулық сақтау ресурстарын пайдалану тиімділігінің төмендігі медициналық көмекке ақы төлеудің: қоса қаржыландыру шарттарында ерікті медициналық сақтандырудың жаңа әдістерін енгізуді талап етеді.

 

«Төлеуге әзірлілік» жаңа стратегияны іс жүзінде қолдануға болатындығын бағалау үшін өте маңызды фактор болып табылады. «Төлеуге әзірлілік» анықтамасының өсіп келе жатқан қажеттілігіне қарамастан, қазіргі уақытта «төлеуге әзірлілік» үшін сандық әдістеме әзірленбеген.

 

Сақтандырудың жаңа технологияларын енгізу қосымша шығындарды қажет етпейтін, керісінше шығындарды қысқартатын жағдайда, бұл жаңа стратегия шығынды тиімді болып табылатыны анық. Бірақ жаңа стратегияның пайдасына қол жеткізу үшін қосымша қаражат жұмсау қажет болған жағдайда, мұндай нәтижелер осы технологияның жарамдылығын анықтау үшін жеткіліксіз, өйткені олар осы технологияны төлеуге дайын екендігіңізді бағалауға мүмкіндік бермейді.

 

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының есептеулеріне сәйкес, Қазақстан көлемі бойынша жаңа емдік технологиялар үшін «төлеуге әзірлілік» деген мәннен барлық Еуропа елдерінен төмен екені анықталды. Бұл факт дәрілік сақтандыруды енгізу және сақтандырудың осы түрінің қаржылық тұрақтылығын бағалау кезінде ескерілуі тиіс.

 

Қазіргі уақытта жаңа технологияларды экономикалық бағалау үшін «шығындар – тиімділік» талдауы және «шығындар – пайдалылық» талдауы қолданылады. «Төлеуге әзірлілік шегі» (willingness to pay) талдауы арқылы халықтың кооперативті медициналық сақтандыру үшін төлеуге дайындығын бағалауға болады. Елдерге байланысты «төлеуге әзірлілік шегі» әр түрлі болуы мүмкін.

 

Қазақстанда қоғамдық денсаулықты зерттеумен байланысты жағдайдың жоғарыда аталған ерекшеліктері тұрғысынан біз зерттеулердің бағыттарын, ең алдымен, осы саладағы экономикалық саясат шараларын әзірлеу мақсатында медициналық сақтандыру проблемаларын институционалдық деңгейде зерттеуге мүмкіндік беретін бағыттарды өзекті деп санаймыз.

 

  • Жоба мақсаты

Осы жобаның мақсаты дәрілік сақтандыруды енгізуді қолдауға дайын халық топтарын анықтаудың сандық әдіснамасын әзірлеу және қазақстанда сақтандырудың осы түрінің қаржылық тұрақтылығын бағалау болып табылады

 

  • Күтілетін және қол жеткізілген нәтижелер:

– 2021 жылға:

  • қазақстандық ерікті медициналық сақтандыру және міндетті медициналық сақтандыру нарығының қазіргі жай-күйін талдау;
  • осы реформаларды қолдайтын топтардың және реформаға қарсыластардың әлеуметтік-экономикалық сипаттамаларын бөлуге арналған сандық инструментарийін әзірлеу.

 

– 2022 жылға:

  • әлеуметтік желілерде және басқа платформаларда қоғамдастық арасында онлайн форматта сауалнама жүргізу;
  • Дж. Хекманның өзін-өзі таңдауы бар регрессиялық модель құру.

 

– 2023 жылға:

  • панельдік регрессиялық модельді құру мақсатында есептеулер үшін мәліметтер базасын құру;
  • кооперативті медициналық сақтандыру үшін төлеуге дайындықты бағалаудың панельдік регрессиялық моделін құру.

 

  • Зерттеу тобының мүшелері:

 

Жобаның ғылыми жетекшісі

Спанкулова Лазат Сейтказиевна

 

Экономика ғылымдарының докторы, доцент, әл-Фараби ат. ҚазҰУ

 

Мамандану салалары: экономиканы талдаудың математикалық әдістері; әлеуметтік сала сферасының экономикасы; денсаулық сақтаудағы экономика, саясат және басқару; инновация экономикасы; кеңістіктік экономика; халық және даму; халық және денсаулық және т.б.

 

Жетістіктер:

– Үздік ғылыми қызметкер - 2021 (ҚР БҒМ);

– ЖОО-ның үздік оқытушысы - 2010 (ҚР БҒМ).

 

Орындаушының аты-жөні

Жобадағы позициясы

Ғылыми дәрежесі, ғылыми атағы

Scopus-тағы Author ID

Researcher ID Web of Science

ORCID ID

Google Scholar

1

Спанкулова Л.С.

Ғылыми жетекші, БҒҚ

э.ғ.д., доцент

55985135800

AAR-6610-2020

0000-0002-1865-4681

профиль

2

Нұрұлы Е.

Жауапты орындаушы, ҒҚ

Докторант

57198426770

V-7078-2017

0000-0002-9321-2285

профиль

3

Мухамедиев Б.М.

БҒҚ

э.ғ.д., проф.

56069126000

P-5157-2014

0000-0002-1490-302X

профиль

4

Керимбаев Р.К.

АҒҚ

ф.-м.ғ.к.

-

-

0000-0003-4615-741X

-

5

Панзабекова А.Ж.

ЖҒҚ

э.ғ.к.

56107145200

N-8052-2017

0000-0002-6389-9637

профиль

6

Тентекова Р.К.

АҒҚ

т.ғ.к.

-

-

-

-

7

Керимбаев А.Р.

АҒҚ

PhD

56646411700

C-4758-2015

0000-0001-6125-2728

-

8

Каратаев М.А.

ҒҚ

PhD, қауымд. проф.

55097340200

-

0000-0002-2760-6323

-

9

Қоңырбай Ә.Р.

ҒҚ

Докторант

57195993817

D-7293-2015

0000-0003-1326-0410

-

 

Жобаның шетелдік кеңесшісі

 

Ariun Ishdorj

 

Ph.D., қауымдастырылған профессор, Техас A&M университеті

Колледж-Стейшен қ., Техас, АҚШ

 

Мамандану салалары: денсаулық сақтау экономикасы, қолданбалы және Байес эконометрикасы, тұтынушылық мінез-құлық, сұранысты талдау, көмек көрсету бағдарламалары.

Профилі: https://agecon.tamu.edu/faculty-staff/faculty/ishdorj-ariun/ 

Түйіндеме: Ariun Ishdorj CV.pdf

Author ID Scopus: 25825161500

ORCID ID: 0000-0003-0926-4697 

Google Scholar: профилі

 

2021 ж. жарияланымдар:

  1. Спанкулова Л.С., Нурулы Е., Керимбаев А.Р., Аймаханова А.Ш. Влияние социально-экономических факторов на готовность населения поддерживать и накапливать капитал здоровья // Экономика: стратегия и практика. – 2021. – 16(3). – С. 177-191. https://doi.org/10.51176/1997-9967-2021-3-177-191 (КОКСОН, РИНЦ).
  2. Спанкулова Л.С., Чуланова З.К., Керимбаев А.Р. Рынок добровольного медицинского страхования в Казахстане: анализ и перспективы развития // Современные технологии управления. – 2021. – №3 (96). Режим доступа: https://sovman.ru/article/9604/ (РИНЦ).
  3. Спанқұлова Л.С., Керімбаев Р.Қ. Көпөлшемді пайдалылық функциясы және Эрроу-Пратт өлшемі // Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінің хабарлары (математика, физика, информатика сериясы). – 2021. – № 1(16). – 39-42 б. Спанкулова-Туркестан.pdf
  4. Керімбаев Р.Қ. Полиномальді бейнелеулердің локальді нилпотенттігі // Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінің хабарлары (математика, физика, информатика сериясы). – 2021. – № 1(16). – 43-45 б. Керимбаев РК-Туркестан.pdf

 

2021 ж. алынған қорғау құжаттары:

  1. Авторлық құқықпен қорғалатын объектілерге құқықтардың мемлекеттік тізілімге мәліметтерді енгізу туралы куәлік (авторлық құқық объектісі: деректер базасы). 2021 жылғы 9 маусымдағы № 18563. «Қазақстан Республикасындағы ерікті медициналық сақтандыру және міндетті медициналық сақтандыру бағдарламаларының бірыңғай тізілімі» / Спанкулова Л.С., Керимбаев А.Р., Нұрұлы Е., Керимбаев Р.К. Охранный документ - База данных.pdf
  2. Авторлық құқықпен қорғалатын объектілерге құқықтардың мемлекеттік тізілімге мәліметтерді енгізу туралы куәлік (авторлық құқық объектісі: құрамдас туынды) / 2021 жылғы 28 маусымдағы № 19039. «Дәрілік сақтандыруды енгізуді қолдауға дайын халық топтарын анықтаудың сандық әдіснамасын әзірлеу және Қазақстанда сақтандырудың осы түрінің қаржылық тұрақтылығын бағалау» тақырыбы бойынша әлеуметтік сауалнама нәтижелерін қамтитын деректердің бірыңғай мұрағаты» / Спанкулова Л.С., Керимбаев А.Р., Нұрұлы Е., Керимбаев Р.К. Охранный документ - Составное произведение.pdf

 

ХҒПК-дағы 2021 жылғы баяндамалар:

  1. Спанкулова Л.С. Социально-экономическое неравенство и здоровье населения // Материалы Международной научно-практической конференций «Качество жизни: социально-экономические приоритеты и основные направления роста благосостояния населения. – Алматы: Институт экономики КН МОН РК, 2021. – C. 31-37. 4. Конф.-ИЭ.pdf
  2. Спанкулова Л.С., Нұрұлы Е. Методы объявленных предпочтений: условная оценка нерыночных ресурсов на примере медицинского страхования // IX Международная конференция по образованию и исследованиям в сфере туризма и гостеприимства. – 18-19 ноября 2021 г.
  3. Спанкулова Л.С. Разработка количественной методологии выявления групп населения, готовых поддержать внедрение лекарственного страхования и оценка финансовой устойчивости этого вида страхования в Казахстане // Международная научно-практическая онлайн-конференция, в рамках празднования 30-летия Независимости Республики Казахстан «Наука и образование в современном мире: вызовы XXI века». – 12-13 ноября 2021 г.
  4. Спанкулова Л.С. Институциональные инновации в медицинском страховании: условная оценка нерыночных ресурсов на примере лекарственного обеспечения // Материалы III Международной научно-практической конференции «Science & Business-2021». – Алматы: Қазақ университеті, 17 ноября 2021. – С. 83-89.